Word je van slecht slapen dik? De verborgen link tussen slaap en gewicht

Daphne Blankestijn
1 dag geleden
3 minuten om te lezen

Eén op de drie Nederlanders heeft regelmatig last van slaapproblemen. Maar wist je dat slecht slapen niet alleen vervelend is, maar ook direct invloed heeft op je gewicht? Recent werd onze leefstijlcoach Daphne Blankestijn hierover geïnterviewd door Eemland1, en gaf zij er les over tijdens een training. In dit artikel leggen we uit hoe slaap en gewicht met elkaar samenhangen.

Let op: onderaan vind je een document waarin je kunt lezen hoe je zelf je ideale bedtijd berekent en andere slaaptips!

Wat is eigenlijk 'slecht slapen'?

We zijn opgegroeid met het idee dat je acht uur per nacht moet slapen om goed uitgerust te zijn. Maar het blijkt vooral te gaan om de kwaliteit van je slaap, niet alleen om het aantal uren.

Slaap verloopt namelijk in cycli van lichte, diepe en REM-slaap. Je gaat van de inslaapfase naar fysiek herstel in diepe slaap, gevolgd door REM-slaap voor geestelijk herstel en dromen. Dit cyclische patroon herhaalt zich ongeveer vijf keer per nacht. Iedere cyclus duurt zo'n 90-110 minuten.

Je wordt het meest uitgerust wakker als dat precies aan het einde van een cyclus is. Word je midden in een cyclus wakker? Dan voel je je slaapdronken en beroerd, ook al heb je technisch gezien 'genoeg uren' geslapen.

De link tussen slaap en gewicht

Waarom kun je dik worden of moeite hebben met afvallen door slechte kwaliteit van slaap? Het antwoord ligt in je hormoonhuishouding. Al na één nacht slecht slapen gebeurt er het volgende in je lichaam:

1. Je insulinegevoeligheid neemt af

Wanneer je te weinig of slecht slaapt, wordt je lichaam minder gevoelig voor insuline. Hierdoor wordt vetopslag gestimuleerd, vooral rond het buikgebied. Dit verklaart waarom mensen met chronische slaapproblemen vaak ook worstelen met buikvet.

2. Je cortisol blijft te hoog

Slechte slaap geeft je lichaam stress. Je stresshormoon cortisol blijft dan verhoogd, wat opnieuw extra vetopslag rondom je buik stimuleert. Dit is een evolutionair overlevingsmechanisme: je lichaam denkt dat er gevaar dreigt en slaat energie op voor 'slechte tijden'.

3. Je honger en verzadigingsgevoel raken verstoord

Heb je wel eens gemerkt dat je op een dag dat je moe bent veel meer trek hebt? Dat komt doordat je hongerhormoon (ghreline) toeneemt en je verzadigingshormoon (leptine) afneemt. Je herkent het vast: wanneer je moe bent is het veel moeilijker om gezonde keuzes te maken. Je hebt vooral trek in hoogcalorische, suikerrijke producten die snel energie geven.

4. Minder groeihormoon

Groeihormoon wordt vooral 's nachts aangemaakt tijdens diepe slaap. Dit hormoon is essentieel voor vetverbranding en spierherstel. Bij slechte slaapkwaliteit wordt er onvoldoende groeihormoon aangemaakt, wat je vetverbranding remt en je spiermassa kan verminderen.

Het resultaat: een vicieuze cirkel

Het resultaat van dit alles is dat je meer eet (vooral ongezonde keuzes), je lichaam energie opslaat als vet in plaats van te verbranden, en je minder energie hebt om te bewegen. Afvallen wordt letterlijk een gevecht tegen je eigen lichaam.

Zelfs als je disciplineren met je voeding omgaat en regelmatig sport, saboteert slechte slaap je inspanningen. Je kunt alles 'goed' doen, maar zonder kwaliteit van slaap kom je er niet.

De conclusie

Wil je afvallen of op een gezond gewicht blijven? Dan is goede slaap net zo belangrijk als gezonde voeding en voldoende beweging. Deze drie pijlers - voeding, beweging en slaap - zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Negeer je één ervan, dan worden de andere twee veel minder effectief.

Hulp nodig bij je slaap?

Bij Leefstijlcoaching Soest helpen we je niet alleen met voeding en beweging, maar kijken we naar je complete leefstijl. Dat betekent ook aandacht voor je slaapkwaliteit, stressmanagement en dagritme.

Wil je weten hoe je jouw ideale bedtijd kunt berekenen? Of heb je praktische tips nodig om beter te slapen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Bekijk ook het volledige interview met Daphne Blankestijn op Eemland1 [link naar interview]

Bronnen: onder andere Universiteit van Nederland - dr. Femke Rutters en Merijn van de Laar